Η ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΑΥΤΑΠΑΤΗΣ

Φαίδωνα Θεοφίλου-Από τον "Κύκλο της κοντινής ξαδέλφης" (Σαπφώ)

Να προλάβω 

απαλό αεράκι να γίνω

στον ιδρώτα του νυχτερινού ύπνου σου.

Σπόρος ρουμπινί από ρόδι

να σφηνωθώ ανάμεσα στα χείλη σου.

Αισθητή τρικυμία να είμαι, κάπου μακριά

για να νιώθεις ασφαλής στη γαλήνη σου.

Να προλάβω.

Τη θύρα της μνήμης σου ν΄ ανοίξω

να εγερθεί η ευωδία της σάρκας.

Ήλιος θρασύς κατάντικρυ στον Ήλιο

να σε διεκδικώ με Φως.

Σε απηνή διωγμό να δικάζω

τα σκοτάδια σου.

Να καλοπιάνω τη θάλασσα

να σ’ αποδέχεται ισότιμη.

Να προλάβω, να προλάβω,

μήπως και μείνει μόνη η λογική

να  στεγνώνει  την υγρασία

της αυταπάτης.

* Οι πίνακες είναι του ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥΔΑΚΗ

ΜΕΤΑΞΩΤΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

Πρόκειται για ένα εξαιρετικό κείμενο που με βρίσκει απόλυτα συμφωνο στο σύνολό του και με χαρά το μοιράζομαι μαζί σας, σαν μικρό θησαυρό..Το έγραψε ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΡΙΑΝΤΗΣ.

Φ. ΘΕΟΦΙΛΟΥ

Το είχε πει σε μια συνέντευξή του ο αείμνηστος Νίκος Καρούζος:
«Μεταξωτοί άνθρωποι».
 Μιλούσε για κάποιους χωρικούς που είχε συναντήσει στη Λέσβο. Αγράμματοι
 ήταν, αλλά σοφοί. Και, προπάντων, τρυφεροί με τους άλλους. Απαλοί,
χωρίς γωνίες που κόβουν, χωρίς καχυποψία, δίχως έπαρση και επιθετική
ειρωνεία που πληγώνει. Μεταξωτοί άνθρωποι...;

  Μου'μεινε αυτός ο χαρακτηρισμός. Χαράχτηκε μέσα μου. Κι από τότε ένα νέο
κριτήριο λειτουργεί στις αξιολογήσεις μου για τους ανθρώπους: η
συμπεριφορά και η στάση τους σε «ασήμαντα» πεδία της καθημερινότητας.
Αυτά που συνήθως τα προσπερνάμε ή δεν τα παρατηρούμε, γιατί δεν μας
απασχόλησαν ποτέ οι εκφάνσεις της «μεταξωτής συμπεριφοράς»... Βέβαια
οι άνθρωποι δεν συγκροτούν ως χαρακτήρες ένα συμπαγές όλον, αλλά ένα
αντιφατικό σύνθεμα, στο οποίο συνυπάρχουν «μεταξωτά» στοιχεία και
ακάνθινες απολήξεις. Γι' αυτό και είναι κάπως παρακινδυνευμένα τα άμεσα
και οριστικά συμπεράσματα για το «είναι» των ανθρώπων...

Παρ'
 όλα αυτά, προσωπικά, διακινδυνεύω την εξαγωγή συμπερασμάτων
παρατηρώντας μικρές «ασήμαντες» κινήσεις στις παρέες, στον εργασιακό
χώρο και στο «δάσος» του "κάθε μέρα", όταν συγχρωτίζομαι με αγνώστους. Και
συνήθως δεν πέφτω έξω. Διότι τα γνωρίσματα αυτά αποκαλύπτουν πειστικά
τον εσωτερικό κόσμο του άλλου. Τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό...

Φερ'
 ειπείν, «σκλαβώνομαι» από εκείνους που δεν ορμάνε να πιάσουν την
καλύτερη θέση στο τραπέζι μιας ταβέρνας. Θεωρώ την κίνηση αυτή απότοκο
καταγωγικής ευγένειας και γενναιοδωρίας, η οποία αδιαφορεί για το
ιδιωφελές και συμφέρον. Αντίθετα, οι άνθρωποι που σπεύδουν φουριόζοι για
 μια καλή θέση καταχωρίζονται μέσα μου σαν αρπακτικά. Και -το 'χω
παρατηρήσει- έτσι συμπεριφέρονται, σαν αρπακτικά, και σε άλλα ζωτικά και
 κρίσιμα πεδία... Κάποτε βρέθηκα σ' ένα τραπέζι, στο οποίο κυριαρχούσαν
οι «επώνυμοι». Απέναντί μου καθόταν ένας πολύ γνωστός καλλιτέχνης,
μεγάλο όνομα, ο οποίος ούτε φλυαρούσε ούτε ακκιζόταν, όπως κάποιοι άλλοι
στη συντροφιά. Όταν άρχισαν να καταφθάνουν τα πρώτα κοινά πιάτα, ήταν ο
μόνος που δεν επέπεσε για να εξασφαλίσει τη μερίδα του, αλλά ρωτούσε
τους διπλανούς του και μοίραζε πρώτα στους άλλους και μετά, ό,τι έμενε,
κρατούσε για τον εαυτό του. «Μεταξωτός άνθρωπος» σκέφτηκα...

Η
 μεταξωτή συμπεριφορά δεν παραπέμπει απαραιτήτως -ή κυρίως- στο σαβουάρ
βιβρ και στους «καλούς τρόπους» εν γένει. Τέμνεται σε κάποιες
περιπτώσεις, αλλά δεν αποτελεί αποτύπωμα διδαχθείσης μεθόδου για το
φέρεσθαι.

Εδώ το «μετάξι» είναι αυτοφυές ή προϊόν δουλεμένου χαρακτήρα. Είναι ο
τρόπος που ο άλλος βλέπει τους συνανθρώπους του. Είναι η θέαση του
κόσμου χωρίς τα εγωιστικά γυαλιά του προσωπικού ωφελιμισμού. Είναι,
ευρύτερα, η υποταγή του ατομικού συμφέροντος στη συλλογικότητα, χωρίς
βέβαια η «μεταξωτή συμπεριφορά» να φτάνει σε σημείο υπονόμευσης
προσωπικών δικαιωμάτων και δικαίων. Κανένας δεν έχει δικαίωμα να αδικεί
τον εαυτό του... Όμως προσέξτε μια λεπτή απόχρωση: ποτέ ένας «μεταξωτός
 άνθρωπος» δεν νιώθει κορόιδο, όταν άλλοι τον προσπερνούν -στη σειρά
μιας καντίνας ή στην ιεραρχία- χρησιμοποιώντας αθέμιτα μέσα και
μεθόδους.

Το «άφες αυτοίς» είναι ριζωμένο μέσα του. Αποτελεί μέρος του αξιακού του
κώδικα. Ξέρει τι γίνεται στην «αγορά». Αλλά συνειδητά δεν συμμετέχει στο
 εξοντωτικό αυτό παιχνίδι. Απέχει χωρίς να κλαυθμηρίζει.

Γιατί,
 εκτός από μετάξι, τέτοιοι άνθρωποι διαθέτουν και ένα σκληρό κοίτασμα,
που τους επιτρέπει να είναι ταυτόχρονα στωικοί και γρανιτένιοι. Ένας από
 αυτούς έγινε φίλος μου -και το κατάλαβα από την πρώτη στιγμή ότι θα
συμβεί αυτό. Πρώτη μέρα στη μονάδα γύρισε από τη σκοπιά και μπήκε στη
σειρά για φαγητό. Ήταν τρίτος από το τέλος. Τότε ακούστηκε ο μάγειρας να
 λέει ότι έμειναν μονάχα δύο μερίδες. Ο Κωστής πλησίαζε, ήταν ένας από
τους δύο τυχερούς. Αλλά μόλις άκουσε τον μάγειρα, έφυγε αθόρυβα
παραχωρώντας τη θέση του στον επόμενο. Έτσι. Αθόρυβα, αυτοθυσιαστικά,
γενναιόδωρα, χωρίς να το κάνει θέμα...

Οι «μεταξωτοί άνθρωποι», λοιπόν.
 Που μιλούν ελάχιστα για τον εαυτό τους. Που χαίρονται με τις επιτυχίες
των άλλων. Που δεν σπεύδουν χαιρέκακα να «κάνουν πλάκα», δήθεν
χαριεντιζόμενοι, με εξωτερικά γνωρίσματα που πονάνε τους άλλους...
Εκείνοι, που δεν σπερμολογούν διακινώντας φήμες. Εκείνοι που
υπερασπίζονται σθεναρά κάποιον απόντα, όταν λοιδορείται σε μια παρέα,
χωρίς να είναι φίλος τους, αλλά επειδή νιώθουν ότι αδικείται...

Οι μεταξωτοί άνθρωποι.
 Όσοι προσέχουν τι λες, και δεν είναι ωσεί παρόντες στην κουβέντα, με το
 μυαλό τους στο τι θα πουν οι ίδιοι για να εντυπωσιάσουν. Άνθρωποι με
ανοιχτούς πόρους και πλατιά καρδιά... Υπεράνθρωποι; Όχι. Απλώς,
μεταξωτοί... Φαίνονται από μακριά. Αρκεί να προσέξεις «μικρές»,
«ασήμαντες» κινήσεις στο φέρεσθαι των ανθρώπων...

ΝΟΤΙΣΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Φαίδωνα Θεοφίλου-Από τη συλλογή-"Κείμενα μικρά σαν Μεγάλα

Χτες  τα μεσάνυχτα  πήγα στη θάλασσα.

 Σε μια αμμουδερή αγκαλίτσα κοντά στο σπίτι μου.

Στη θαλασσινή υγρασία χαλαρώνουν οι γόρδιοι δεσμοί.

 Φτερουγίζει ο νους  αλλάζοντας τα άλογα της μνήμης

το ένα μετά το άλλο. Αγαπημένοι και λυτρωτικοί στεναγμοί,

γίνονται  φτερά ενός ταξιδιού στο «μηδέν» και στο «όλον».

Ο Σαρωνικός απλώνεται μπροστά μου με μια αφηρημένη γαλήνη.  

 Απέναντί μου στην Αίγινα και Σαλαμίνα,

λαμπυρίζουν τα μυστικά των ανθρώπων…

 Τι  μαγικά που είναι όταν παραμένουν μυστικά…

Τα φλοισβίσματα στο γιαλό, νότιζαν τη μνήμη και τη σκέψη…

Ότι πιο βαρύ κουβαλά ο άνθρωπος στη ζωή του

είναι η εντός του μοναξιά.

Η όποια καταξίωση του ανθρώπου στον τομέα του, ο πλούτος, η φτώχεια, ο έρωτας, η ρέμβη, η τρικυμία, οι φίλοι, η πρόσκαιρη ευτυχία, γνήσια ή τεχνητή, η όποια επιτυχία του ανθρώπου, το πλήθος των ανθρώπων που συνυπάρχει ανάμεσά τους, απλά αναστέλλουν πρόσκαιρα την εντός του μοναξιά, που τον βαραίνει όταν βρίσκεται μόνος, αντιμέτωπος με την ύπαρξή του…

Μακάριοι εκείνοι που δεν ένιωσαν στη ζωή τους την εντός μοναξιά τους! Ότι οι ανυποψίαστοι είναι σαν τα λουλούδια, που δεν έχουν συναίσθηση της αθωότητας και της ομορφιάς τους….

Ο νους φτερούγιζε  πηγαινοφέρνοντας ευωδίες θηλυκών σωμάτων, ατμόσφαιρες από σοκάκια πόλεων, λιμάνια, παραλίες και βολικές γωνιές σε γουστόζικα καφέ, μυρωδιές καμένου από τη ζέστη χόρτου, μαζί με την ξεπνοϊσμένη αρμύρα της θάλασσας , την απαλή πνοή των αντιηλιακών, όλα να ευτυχούν  κάτω από τα δροσερά σεντόνια του απομεσήμερου…

Ο Σαρωνικός ήταν απλωμένος σαν σκοτεινή πεδιάδα , με μικρά αντιφεγγίσματα 

από τα φώτα της πόλης, στα ρηχά και από τα κατάφωτα πλοία που περνούσαν, 

στα βαθιά.

Πάντα με κυνηγούσε η εικόνα της μοναξιάς των σκύλων τις Κυριακές , στις ολόκλειστες αγορές , κατά τις απογευματινές  ώρες  της θερινής ραστώνης. Ήταν τόση η ερημία της αγοράς, που νόμιζα ότι οι σκύλοι έμειναν μόνοι τους πάνω στη γη. Από τότε τα θλιμμένα μάτια των σκύλων με έπειθαν ότι συναντιούνται  με την εντός τους μοναξιά, τις Κυριακές…

Ξάπλωσα στην άμμο. Χιλιάδες ουράνια μάτια με κοίταζαν, άλλα  ανοιγοκλείνοντας τσαχπίνικα και άλλα σταθερά , με την φωτεινή τους επάρκεια.  Έμεινα για ώρα έτσι κοιτάζοντας τον  διάστικτο ουρανό, με το σώμα λαφρύ και το μυαλό μου σε στάση, λευτερωμένο πια από κάθε διαδρομή. Μόνο η όραση λειτουργούσε με ένταση, προσπαθώντας να χωρέσει τον ουρανό στις δυνατότητές της. Α! και η αφή, που δεχόταν τα χάδια από το νυχτερινό αεράκι, ώσπου με πήρε ο ύπνος και κοιμήθηκα στο γιαλό.

Το πρωί όταν ξύπνησα με την ξαφνική εισβολή του ήλιου, διαπίστωσα ότι έλλειπε το μπουκάλι με το κονιάκ, τα τσιγάρα και το μπουφάν μου. 
Χάρηκα, που όποιος πέρασε, βρήκε τουλάχιστον κάτι να πάρει…