ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ

- Φαίδωνα Θεοφίλου

Μιλάμε για το τέλος της ποιητικής ανάγνωσης κι όχι παραδόξως, και για το τέλος της ποιητικής δημιουργίας. Η ποίηση δεν είχε ποτέ πολλούς αναγνώστες. Με τον καιρό όμως και φτάνοντας στις μέρες μας, κι από αυτούς τους λίγους δεν έμεινε σχεδόν κανένας. Το αναγνωστικό κοινό σήμερα δεν πιάνει στα χέρια του κάποιο ποιητικό βιβλίο κι αν κατά τύχη πιάσει, δεν θα το ανοίξει. Αυτό όμως που προκαλεί κατάπληξη, είναι ότι την ίδια στιγμή που η ποίηση δεν επιλέγεται πια από το αναγνωστικό κοινό, εκδοτικά ανθεί, αφού τόσες ποιητικές συλλογές και ανθολογίες που εκδίδονται τώρα, (άσχετα με τον οικονομικό τρόπο έκδοσης) δεν κυκλοφόρησαν ποτέ στο παρελθόν. Πλην όμως χωρίς αποδέκτες – αναγνώστες που συνειδητά επιλέγουν να αγοράσουν ένα ποιητικό βιβλίο. Τα βιβλία της ποίησης καταναλώνονται κυρίως μέσα στον κύκλο όχι των χαμένων, μα περιθωριοποιημένων πια ποιητών. Κάποιοι αποδίδουν στην σύγχρονη ποίηση μια εσωστρέφεια στην οποία τάχα μου πέρασε από την πρότερη εξωστρέφειά της και θεωρούν ότι αυτός είναι ένας λόγος που απομακρύνθηκε το αναγνωστικό κοινό από την ποίηση. Αυτό θα μας κάνει να διερωτηθούμε: Γιατί; διαβάζει το αναγνωστικό κοινό εξωστρεφή ποίηση;

***
Η σύγχρονη ζωή λειτουργεί με όρους μάρκετινγκ, δηλαδή με έρευνα της αγοράς και στόχευση την εμπορική επιτυχία. Που σημαίνει αν ένα θέμα (π.χ. ξεσαλώματα στη Μύκονο) «πιάσει» στην αγορά, οι εκδότες πιέζουν για παρόμοια θέματα ώστε να συνεχίσουν την υψηλή εμπορική επιτυχία, όπως θα γινόταν με μια επιχείρηση που πέτυχε σε μια πόλη και ανοίγουν κι άλλες παρόμοιες. Φυσικά η ποιότητα αυτής της ανάγνωσης, δεν έχει καμιά σχέση με το είδος της ανάγνωσης που προϋποθέτει η ποίηση και η απαιτητική πεζογραφία.
Ο «εν εγρηγόρσει» συγγραφέας και φιλόσοφος Τζωρτζ Στάινερ γράφει γι αυτό το θέμα, ότι η περιθωριοποίηση του σύγχρονου ποιητή, οφείλεται στο ότι καλείται να λειτουργήσει σε περιβάλλον διαβρωμένου λόγου. Που σημαίνει ότι σε μια κοινωνία σαν τη δική μας, που βασίζεται μόνο στη γρήγορη, θρυμματισμένη και αποσπασματική διασπορά της πληροφορίας, πόσοι έχουν τη δυνατότητα να παραδοθούν στον αργό χρόνο της ποίησης; Όσο λοιπόν δεν αλλάζει ο ασθματικός και αποσπασματικός τρόπος ζωής, η ποίηση θα παραμένει επουσιώδες είδος, σε επάρκεια. Το ολιγόστιχο ποίημα που ακολουθεί, υποδηλώνει κατά κάποιο τρόπο τη θέση του ποιητή στη σύγχρονη κοινωνία:

ΣΥΝΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΙΠΟΤΑ ΚΑΙ ΦΩΝΕΣ
Καταδικάστηκε σε θάνατο
όταν,
οι γιατροί που ασχολήθηκαν μαζί του
διαπίστωσαν,
πως τα καρδιογραφήματά του
δεν ήταν, παρά στίχοι
που δεν μπόρεσαν να διαβάσουν…
(Από το βιβλίο μου- Επίμονο Θεώρημα- Εκδ. Θουκυδίδης )

Μιλάμε πάντα για την ανύπαρκτη πια σχέση αναγνωστών και
ποιητικού βιβλίου όταν λέμε «Αποχαιρετισμός στην Ποίηση», αφού η ίδια η ποίηση, η και βασίλισσα των τεχνών αποκαλούμενη, ενυπάρχει και ως υλικό στα έργα των άλλων ειδών τέχνης αλλά και ως ακριβό στοιχείο στη ζωή των ανθρώπων που επιλέγουν κάποιες φορές να ζουν ποιητικά, υπερβαίνοντας την καθημερινότητά τους, είτε με τις σκέψεις τους είτε με τη διάθεσή τους είτε με τις πράξεις τους.

***
Θα μπορούσαμε να αναζητήσουμε κι άλλες αιτίες που να εξηγούν γιατί το αναγνωστικό κοινό, έθεσε εκτός των λογοτεχνικών του ενδιαφερόντων την ποίηση. Προσωπικά νομίζω ότι αρκεί να αναφέρουμε μια μονάχα αιτία που εμπεριέχει όλες τις άλλες που θα μπορούσαμε να αναζητήσουμε: Απλά η εποχή και η κοινωνία μας , δεν χρειάζονται την ποίηση. Όταν στο μέλλον αλλάξουν: Ο τρόπος ζωής και οι δομές τής κοινωνίας, τότε μπορεί η ποίηση ν’ αποκτήσει και πάλι αναγνώστες.

***
Παρ’ όλα αυτά, είναι θετικό ότι υπάρχουν και συνεχίζουν να δημιουργούν στην Ελλάδα σημαντικοί ποιητές, για να θυμίζουν ίσως στην ελληνική κοινωνία πως εκτός από το καλό, αξίζει και το καλύτερο. Κι αν κάποιοι διερωτώνται πως γίνεται, οι ποιητές να συνεχίζουν να δημιουργούν ενώ δεν έχουν που ν’ απευθυνθούν, η απάντηση είναι μία: Οι απελπισμένοι έρωτες, είναι και πιο δυνατοί.

Α' ΘΕΡΙΝΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ο Νομάρχης Λέσβου
Παύλος Βογιατζής
Ο Δήμαρχος Μήθυμνας
Στέλιος Καραντώνης
Και ο πρόεδρος
Του Φιλοτεχνικού Ομίλου Μυτιλήνης
Περικλής Μαυρογιάννης
Στο πλαίσιο εορτασμού 30 χρόνια Φ.Ο.Μ.
Σας προσκαλούν να παρακολουθήσετε την
Α’ ΘΕΡΙΝΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
Με θεματικό άξονα

Λεσβιακός Λόγος και Τέχνη, χτές σήμερα, αύριο

Στο ΚΑΣΤΡΟ ΜΗΘΥΜΝΑΣ
Την ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2008 και ώρα 20.00΄


Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α
Εισηγητές – Ομιλίες (Δωδεκάλεπτες)

Αρχοντίδου – Αργύρη Αγλαΐα, Επίτιμη Έφορος αρχαιοτήτων
Το αρχαίο θέατρο Μυτιλήνης και πολιτισμικές προεκτάσεις

*
Βούπουρας Χρήστος σκηνοθέτης
Μια μικρή αναδρομή στη μνήμη, έτσι σαν σε κινηματογράφο

*
Γιανέλλης Γιάννης, βουλευτής Λέσβου, συγγραφέας
«Λεσβιακή ζωγραφική»

*
Γιαπαλής Αριστείδης, Διδάκτωρ Σορβόννης
«Σκέψεις για την πνευματική Λέσβο»

*
Θεοφίλου Φαίδων, ποιητής, πεζογράφος
«Αποχαιρετισμός στην ποίηση»

*
Νικορέτζος Δημήτρης, ποιητής, κριτικός λογοτεχνίας
«Από τη Σαπφώ στον Ελύτη – Η έννοια του Αιολικού νησιωτισμού

*
Κίνδερλης Δημήτρης, δημοσιογράφος
«Σατιρικός Λεσβιακός Λόγος»

*
Παπαδέλλης Ραφαήλ, Φιλόλογος, πρόεδρος Εταιρίας Αιολικών μελετών
«Λεσβιακή διανόηση, το χτες και το σήμερα»

*
Πασχάλης Στρατής, ποιητής, δοκιμιογράφος, μεταφραστής
«Το χρώμα της μελαγχολίας στην Αιολική ποίηση»

*
Χατζηαναγνώστου Τάκης, συγγραφέας
«Ο πεζός Λόγος σήμερα»

*
Χατζηγιαννιού Χρυσούλα, φιλόλογος
«Η μπαλάντα του Θεόφιλου» ποίημα

Συντονιστής: Στρατής Μπαλάσκας, δημοσιογράφος
Τη βραδιά θα παρουσιάσει: ο Περικλής Μαυρογιάννης, πρόεδρος Φ.Ο.Μ.

Αύριο θα αναρτήσω το κείμενο της εισήγησής μου με τίτλο:
Αποχαιρετισμός στην Ποίηση

ΘΑΜΠΩΝΕΙ Η ΟΡΑΣΗ ΜΑΣ;

Φ.Θ.

Η Κίνα μεταχειρίζεται τους πολίτες της σαν τα σκουπίδια. Τα ανθρώπινα δικαιώματα, τής είναι ιδιαίτερα ενοχλητικά. Σφίγγει τη θηλιά στο λαιμό της ανεξαρτησίας του Θιβέτ και προβαίνει σε απίστευτες βιαιότητες σε βάρος των Θιβετιανών. Παρ’ όλα αυτά, η Κίνα θέλει (φρόντισε γι αυτό η μαφία της Δ.Ο.Ε. και η ένοχη συναίνεση των κρατών της γης) να γοητεύσει τον κόσμο, επιστρατεύοντας όλη την επιδειξιομανία και την εντυπωσιοθηρία της με την ευκαιρία τής οργάνωσης και της διεξαγωγής των Ολυμπιακών αγώνων στο έδαφός της.

*
Έτσι ελπίζει, (και το καταφέρνει) να ξεχαστούν τα εγκλήματά της μέσα στη γενική ευφορία της γκλαμουριάς, της παγκόσμιας αυτής πανήγυρης. Οι Ολυμπιακοί αγώνες πέρα από την έκπτωση και το ξεστράτισμα από τις αξίες τους στο σύγχρονο κόσμο, λειτουργούν τώρα στην Κίνα και ως κάλυψη των εγκλημάτων διαρκείας της κινέζικης κυβέρνησης. Αλλά ποιος θα εμποδίσει τον χορό των τρισεκατομμυρίων, για χάρη των ανθρώπινων αξιών, αφού όλοι συμμετέχουν σε αυτόν; Ούτε μία χώρα (έστω για την τιμή των όπλων) δεν απέσυρε τη συμμετοχή της από τους αγώνες. Ούτε ένας πολιτικός δεν εναντιώθηκε. Οι Ολυμπιακοί αγώνες λοιπόν, εδώ και κάποιες δεκαετίες έχουν μεταλλαχθεί σ’ ένα υλικό πολυτελείας, που το διαχειρίζεται μια παγκόσμια ΜΑΦΙΑ με πρόεδρο το φασιστοειδές Ζακ Ρογκ.

*

Ευτυχώς για όλους μας υπάρχουν άνθρωποι που αποστρέφουν το πρόσωπό τους από την Κίνα της βίας και τους διεφθαρμένους Ολυμπιακούς αγώνες και συνεχίζουν να θεωρούν ως μέγιστες αξίες, όχι τις οικονομικές σκοπιμότητες, το δίκαιο του ισχυρού και την εκμετάλλευση, αλλά τα ανθρώπινα δικαιώματα, την Ελευθερία, την Δικαιοσύνη και την Ειρήνη.

Μαζί τους κι εγώ.